نرم افزار Desginer 555 
میکروکنترلر AVR 
جهت دانلود یا مشاهده لیست قیمت با فرمت PDF یا تصویر JPG می توانید از لینک های زیر استفاده نمایید.
(قیمت های فوق با توجه به نحوه پرداخت و میزان خرید دارای تخفیف می باشد)
در طراحی شبکه های برق و تنظیم پروژه های توزیع انرژی نیاز به شناخت کابل و کاربرد آن داریم.
هر کابلی با سطح مقطع مشخص قادر به انتقال جریان معینی است که اگر جریان از آن حد تجاوز کند سبب تلفات انرژی الکتریکی، کوتاهی عمر کابل و یا سوختن آن می شود. لذا در طراحی شبکه سه اصل زیر را باید در نظر گرفت:
الف) جریان برق از حد مجاز کابل بیشتر نشود.
ب) افت ولتاژ نباید بیشتر از حد مجاز باشد.
ج) محاسبات اقتصادی در مورد سطح مقطع انتخابی از نظر افت توان انجام شود.
در ادامه پیرامون چگونگی انتخاب سطح مقطع کابل با در نظر گرفت سه اصل فوق، شرح مختصری ارایه می گردد:
الف) انتخاب کابل با توجه به جریان مجاز آن
جریان مجاز کابل های برق و کابل های مخصوص روشنایی و سیم کشی به ترتیب در جدول ۱ تا ۴ داده شده است. لازم به یادآوری است که اگر از کابل های برق (جدول ۱) بخواهیم بطور دایم بارگیری کنیم بسته به نوع خاک باید خشک شدن آن و بالا رفتن مقاومت حرارتی آن را در نظر گرفته و محاسبات دقیق را انجام دهیم.
تعیین سطح مقطع کابل
برای پیدا کردن سطح مقطع کابل مورد نظر ابتدا بایستی جریان گذرنده (مقدار آمپر) از این کابل را مشخص نموده و در این مورد می توان روابط زیر را بکار برد:
که در آن:
P توان واقعی برداشتی به وات
V ولتاژ خط به ولت
I جریان عبوری به آمپر
Pf ضریب توان
در این حال پیش از پیدا کردن سطح مقطع کابل باید با توجه به شرایطی که کابل در آن قرار می گیرد، ضرایب مربوطه را از جداول ۲ و ۳ بدست آوریم و از رابطه زیر جریان مجاز کابل را محاسبه کنیم:
سپس از روی این جریان و با توجه به جریان مجاز کابل های برق (جدول ۱) و کابل های مخصوص روشنایی و سیم کشی (جدول ۴) سطح مقطع کابل مورد نظر بدست می آید.
ب) تعیین افت ولتاژ
همیشه در طراحی شبکه ها باید سطح مقطع کابل طوری انتخاب شود که افت ولتاژ در کابل درصد کوچکی باشد.
این افت ولتاژ برحسب تنوع شبکه و نیز ولتاژ شبکه متغییر است. مثلا برای شبکه ۳۸۰/ ۲۲۰ ولت، افت ولتاژ مجاز حدود ۵ درصد است. بنابراین پس از تعیین سطح مقطع باید بررسی شود که آیا سطح مقطع انتخابی این شرط را نیز برآورده می سازد یا نه؟
اگر درصد افت ولتاژ در حد مجاز نباشد باید سطح مقطع بالاتری را انتخاب کنیم.
برای تعیین درصد افت ولتاژ می توان روابط زیر را بکار برد:
که در آن:
R مقامت هادی در ۷۰ درجه اهم
V ولتاژ خط به ولت
L طول کابل به متر
X مقامت القایی (اندوکتانس) به اهم (ستون چهارم جدول ۵)
ج) بررسی اقتصادی
برای طراحی اقتصادی شبکه و بهینه سازی نیازمند داده های آماری و مقادیر واقعی نظیر قیمت کابل، هزینه نصب و نگهداری، بهای هر کیلو وات ساعت مصرفی، مدت زمان بهره برداری از کابل و غیره هستیم.
چنین ارزیابی در این توضیح مختصر نمی گنجد و فقط به این موضوع اشاره می کنیم که با افزایش سطح مقطع چون مقاومت کاهش می یابد، افت ولتاژ نیز کم شده و درنتیجه از افت توان نیز کاسته می شود. بنابراین قیمت توان تلف شده در کابل نیز تقلیل می یابد، از طرفی کابل با سطح مقطع بزرگتر دارای قیمت بیشتری نیز می باشد. بهینه سازی به این دو مورد بستگی دارد.
برای روشن شدن مطالب گفته شده به بررسی مثال زیر می پردازیم.
مثال:
می خواهیم برای برق رسانی به موتور سه فاز ۳۸۰ ولتی به قدرت ۹۰ کیلووات و با ضریب ۰٫۸ که در فاصله ۱۰۰ متری از تابلوی توزیع قرار دارد از کابل پلاستیکی نوع NYY-O استفاده کنیم. در صورتیکه موتور روزانه ۱۰ ساعت با بار کامل کار کند و دست کم به همان مدت هم بار آن از ۶۰ درصد بار کامل تجاوز نکند و کابل بطور مستقیم در عمق ۷۰ سانتیمتری در خاک قرار گرفته و حداکثر دمای محیط هم ۴۰ درجه سانتیگراد باشد، سطح مقطع کابل مورد نظر را برای موتور مورد نظر حساب کنید.
ابتدا جریان برداشتی را حساب می کنیم:
از جدول ۲ ضریب تصحیح دما برای دمای ۴۰ درجه ۰٫۷۷ است، پس جریان مجاز کابل برابر است با:
از جدول می توانیم مشاهده کنیم که کابل ۷۰*۳ می تواند ۲۳۰ آمپر را منتقل کند، پس اتن کار مناسب است.
برای بررسی درصد افت ولتاژ در این کابل از جدول ۵-۲ می توانیم مقامت اهمی و القایی کابل را بدست آوریم:
نکته ای که باید در هنگام تعیین سطح مقطع کابل در نظر داشت این است که در فواصل کوتاه توانایی انتقال جریان عامل تعیین کننده است. در حالیکه در شبکه های با طول بلند، افت ولتاژ نقش اساسی دارد.
د) چند توصیه در مورد نصب کابل
کابل برق مانند هر وسیله برای استفاده صحیح و افزایش عمر نیاز به رعایت نکاتی است که به پاره ای از آنها اشاره می کنیم:
* کابل پلاستیکی (پی وی سی) را نباید در زمستان که دمای هوا زیر صفر است کابل کشی نمود. در شرایط خاص کار در سرما می توان از پیش قرقره کابل را در محیط گرم قرار داد و پس از گرم شدن بی درنگ آن را نصب کنیم. البته پس از نصب مانعی ندارد دمای محیط به حد -۳۰ هم برسد.
* هنگام نصب کابل شعاع خمش آن نباید از ۱۲ برابر قطر خارجی آن کمتر باشد.
* در صورتیکه کابل در خاک دفن شود، باید کانالی به عمق ۷۰ سانتیمتر حفر کرد و کابل را در این کانال داخل خاک نرم (الک شده) به ارتفاع ۲۰ سانتیمتر قرار داد و سپس روی آن آجر و در پایان خاک معمولی ریخت. این کار از فشار طبقات خاک بر روی کابل و آسیب دیدگی آتن در هنگام کندن زمین با بیل و کلنگ جلوگیری می کند.
جدول شماره ۱- جریان مجاز کابل های برق به آمپر
شرایط محیط:
* دمای محیط در خاک ۲۰ درجه سانتیگراد
* دمای محیط در هوای آزاد ۳۰ درجه سانتیگراد
* مقاومت ویژه حرارتی عایق و روکش پی وی سیdeg c. Cm/w 600
* مقامت ویژ حرارتی خاک deg c. Cm/w 600
* بار روزانه: ۱۰ ساعت با بار کامل و دست کم ۱۰ ساعت با ۶۰ درصد بار کامل
جدول شماره ۲- ضریب تصحیح برای دمای محیط
جدول شماره ۳- ضریب تصحیح(به درصد) جریان مجاز برای سیم ها و کابل های سیم کشی در صورت تغییر دمای محیط از ۲۵ درجه سانتیگراد
جدول شماره ۴- جریان مجاز سیمهای عایقدار و کابلهای سیم کشی با حداکثر دمای هادی مسی ۷۰ درجه و دمای محیط ۲۰ درجه سانتیگراد
جدول شماره ۱-۵
جدول شماره ۲-۵
| کابل های تلفنی داخل ساختمان | Indoor Telephone Cables JY(St)Y |  |
| کابل های تلفنی خارج ساختمان | Outdoor Unfilled Telephone Cables A2Y(St)2Y |  |
| کابل های هوایی خودنگهدار | Self Supporting Aerial Cables A2Y (L)2Y-T |  |
| سیم های افشان | Single Core, PVC Insulated, Flexible Conductors (H05V-K , H07V-K) |  | |
| سیم های مفتولی و نیمه افشان | Single Core, PVC Insulated, Rigid Conductors (H05V-U , H07V-U , H07V-R) |  | |
| کابل های افشان معمولی | Ordinary Multi Core, PVC Insulated, PVC Sheathed, Flexible Cables (H05VV-F) |  | |
| کابل های افشان سبک | Light Multi Core, PVC Insulated, PVC Sheathed, Flexible Cables (H03VV-F) |  | |
| کابل های مفتولی و نیمه افشان | Multi Core, PVC Insulated, PVC Sheathed Cables (NYM) |  | |
| کابل های برق چند مغزی با روکش پی وی سی | Multi Core, PVC Insulated, PVC Sheathed, Power Cables (NYY-O , NYY-J) |  | |
| کابل های کنترل افشان | Unscreened, Flexible, Control Cable (NYSLY) |  | |
| سیم های هوایی آلومینیومی با مغزی فولادی | Aluminium Overhead Conductors (AAC , ACSR) |  | |
| کابل های کنترل مفتولی | Unscreened, Rigid, Control Cable (NYY-J) |  | |
| کابل های کنترل افشان شیلددار | Screened, Flexible, Control Cables (NYSLCY , NYSLYCY) |  | |
| کابل های آرموردار | Multi Core, PVC Insulated, Steel Wire Armoured, PVC Sheathed Cable (NYRY) |  | |
| کابل های قدرت تک رشته | Single Core, PVC Insulated, PVC Sheathed, Power Cables (NYY) |  | |
| کابل های کنسانتریک | Power Cables with Concentric Outside Conductors (NYCY) |  | |
| سیم های سخت هوایی | Hard Drawn Copper Overhead Conductors (HD) |  | |
| کابل های کنترل تخت | Extra Flexible, Flat, PVC Sheathed Cable (H05VVH2 – F , H05VVH6-F) |  | |
| کابل های قدرت آرموردار با عایق XLPE | Multi Core, XLPE Insulated, PVC Sheathed, Power Cables (N2XY , N2X2Y) |  | |
| کابل های قدرت با عایق XLPE | Multi Core, XLPE Insulated, PVC Sheathed, Power Cables (N2XY , N2X2Y) |  | |
| کابل های قدرت | Single Core, XLPE Insulated, PVC / PE Sheathed, Power Cables (N2XY) |  |
آیا می دانید؟
* کابل کولری استاندارد نیست.
* بند تخت از استاندارد ملی حذف شده است.
* وجود یک رشته در مرکز کابل کنترل انعطاف پذیر مجاز نیست.
* وجود یک لایه روکش میانی در کابل قدرت انعطاف پذیر سایز بیش از ۱۰ الزامی است.
* می توان مطابق استاندارد کابل سایز ۱۶ را بصورت مفتولی تولید کرد.
* می توان مطابق استاندارد کابل سایز ۳۵ را بصورت سکتور تولید کرد.
* کابل مفتولی و نیمه افشان نسبت به افشان مقاومت الکتریکی کمتری دارد.
برای هر سطح مقطع از کابل جرین مجازی تعریف شده است:
* استفاده از پریزهای چند خانه بدون رعایت جریان مجاز خطرناک است.
* استفاده از کابل بصورت کلاف مجاز نیست.
تالیف: محمدباقر پور عبداله
مقررات عایق:
* عایق باید دارای استقامت مکانیکی و قابلیت ارتجاعی کافی باشد.
* عایق باید کاملا هادی را در برگرفته باشد.
* میانگین ضخامت عایق از مقدار استاندارد کمتر نباشد.
* هر رشته عایق باید فقط یک رنگ داشته باشد. (بجز رشته سبز و زرد)
* فاصله بین هر دو نشانه گذاری متوالی نباید از ۲۷۵ میلیمتر بیشتر شود.
* حداقل ضخامت نقطه ای عایق از ۰/۱- ضخامت نامی*۰/۹ کمتر نباشد.
* رنگ های سبز و زرد به تنهایی و رنگهای قرمز، طوسی و سفید در کابل چند رشته مجاز نیست.
* اگر رشته ها شماره گذاری شوند، فاصله بین هر دو شماره نباید از ۵۰ میلیمتر بیشتر شود.
* دو پهنی عایق بیش از ۱۵ درصد حداکثر قطر تعیین شده نباشد و میانگین قطر نیز از آن بیشتر نشود.
مقررات هادی تک مفتولی
* جنس هادی ها مس آنیل شده با اندود یا ساده، آلومینیوم یا آلیاژ آن.
* مقطع هادی های مسی تک مفتولی باید گرد باشد. هادی های مسی تک رشته با سطح مقطع ۲۵ و بالاتر برای کابل های خاص بوده و برای مصارف عمومی مناسب نیست.
* مقطع هادی های آلومینیومی تک مفتولی کمتر یا مساوی ۱۶ باید گرد باشد. هادی های آلومینیومی تک رشته با سطح مقطع ۲۵ و بالاتر در کابل های تک رشته باید گرد و در کابل های چند رشته بصورت گرد یا شکلدار باشد.
* مقامت هر هادی در ۲۰ درجه سانتیگراد نباید بیش از حداکثر مقدار تعیین شده در استاندارد باشد.
مقررات هادی تابیده منظم- فشرده نشده
* جنس هادی ها مس آنیل شده با اندود یا ساده، آلومینیوم یا آلیاژ آن.
* مقطع هادی های آلومینیومی تابیده منظم معمولا نباید از ۱۰ کمتر باشد ولی مقاطع ۴ و ۶ برای کاربردهای خاص می توانند بکار روند.
* قطر نامی مفتول های هر هادی باید یکسان باشد.
* تعداد مفتول های هر هادی نباید از حداقل مقادیر داده شده در استاندارد کمتر باشد.
* مقامت هر هادی در ۲۰ درجه سانتیگراد نباید بیش از حداکثر مقدار تعیین شده در استاندارد باشد.
مقررات هادی تابیده منظم – فشرده شده و یا شکل داده شده
* جنس هادی ها مس آنیل شده با اندود یا ساده، آلومینیوم یا آلیاژ آن.
* مقطع هادی های آلومینیومی تابیده منظم و فشرده نباید کمتر از ۱۶ باشد و سطح مقطع هادی های آلومینیومی و مسی تابیده منظم شکل داده شده نباید کمتر از ۲۵ باشد.
* نسبت قطرهای دو مفتول مختلف در هر هادی نباید از ۲ بیشتر باشد.
* تعداد مفتول های هر هادی نباید از حداقل مقادیر داده شده در استاندارد کمتر باشد.
* مقامت هر هادی در ۲۰ درجه سانتیگراد نباید بیش از حداکثر مقدار تعیین شده در استاندارد باشد.
مقررات هادی انعطاف پذیر
* جنس هادی ها مس آنیل شده با اندود یا ساده.
* قطر نامی مفتول های هر هادی باید یکسان باشد.
* قطر مفتول های هر هادی نباید از حداکثر مقادیر تعیین شده در استاندارد بیشتر باشد.
* مقامت هر هادی در ۲۰ درجه سانتیگراد نباید بیش از حداکثر مقدار تعیین شده در استاندارد باشد.
کابل ها براساس نوع کاربردی که دارند بسیار متنوع هستنند و به شکل های مختلفی در بازار یافت می شوند.
ساختمان و اجزای تشکیل دهنده کابل های مخابراتی کاملا با کابل های مورد استفاده در صنعت برق فشار قوی و ضعیف تفاوت دارند؛ اما به طور کلی کابل ها همواره از دو قسمت اصلی هادی و عایق تشکیل شده اند.
تفاوت کابل ها ناشی از نوع کاربرد آنهاست، یعنی نوع کاربردشان موجب می شود که جنس، شکل، سطح مقطع و تعداد هادی ها و عایق ها با یکدیگر تفاوت داشته باشند. این تفاوتها موجب تقسیم بندی کابل ها می گردد.
هادی ها:
هادی ها از سیم مسی تقریبا خالص و دارای انعطاف قابل قبول یا از آلومینیوم یا آلیاژهای مخصوص ساخته می شوند.
سطح مقطع هادی ها با توجه به مقدار جریان عبوری و نوع کاربرد، در اندازه های گوناگون و شکل های متفاوت ساخته می شوند.
الف) دایره ای تک رشته با علامت اختصار«re» و چند رشته با علامت اختصاری «rm»
ب) مثلثی (سه گوش) تک رشته ای با علامت اختصاری«se» و چند رشته ای با علامت اختصاری«sm»
عایق ها:
عایق سیم ها و غلافی که روی کابل قرار می گیرند، معمولا از جنس پلاستیک pvc (پلی ونیل کلراید)است.البته عایق های دیگری همچون کاغذ و برخی ترکیبات شیمیایی در بعضی کابل های مخصوص قرار می گیرند.این عایق ها باید براساس شرایط کاری و محیطی و نوع مصرفی که دارند، از استحکام مکانیکی و مشخصه های الکتریکی لازم برخوردار باشند.
برای جلوگیری از اشتباه و جهت تشخیص سیم های کابل از یکدیگر، عایق سیم های هادی را در رنگ های مختلف انتخاب می کنند. در ذیل رنگبندی عایق سیم ها بر اساس استاندارد VDE0271 آلمان و۶۰۷ موسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران (ISIRI 607) مشخص شده است:
تعداد سیم های کابل رنگ عایق سیم ها
۱ سیاه
۲ آبی روشن – سیاه
۳ سبز و زرد- آبی روشن- سیاه
۴ ( سبز و زرد- سیاه- آبی روشن- قهوه ای) یا (سیاه- آبی روشن- قهوه ای- سیاه)
۵ (سبز و زرد- مشکی- آبی روشن- قهوه ای- سیاه)یا(سیاه- آبی روشن- قهوه ای- سیاه- سیاه)
۶و بالاتر سیم حفاظت سبز و زرد و بقیه سیم ها دارای عایقی به رنگ سیاه با شماره های سفید که شماره گذاری از داخل به خارج می باشد.
غلاف کابل ها
برای حفاظت کابل ها در برابر عوامل محیطی و ضربات مکانیکی آنها را به وسیله یک یا چند لایه (غلاف) از جنس فلز (مس، سرب و فولاد)، کاغذ و مواد پلاستیکی به ویژه pvc می پوشانند. کابل ها با توجه به لایه های خارجی آنها به انواع مختلفی تقسیم می شوند.
جریان مجاز
جریان مجاز عبوری از سیم ها و کابل ها به گونه ای تعین می شود که در هر نقطه ای از کابل، حرارت تولید شده در هادی های آن به خوبی به محیط اطراف منتقل شود؛ به طوری که درجه حرارت عایق در سطح هادی سیم ها و کابل های پی.وی.سی از ۷۰ درجه سانتی گراد تجاوز نکند.
جریان های مجاز عبوری داده شده برای کابل های برق وقتی در داخل خاک قرار می گیرند، بر مبنای قرار گرفتن کابل به روی بستری از ماسه نرم است که پس از خاک ریزی به روی کانال سطح آن آجر فرش شود.
به علاوه، کابل در مسیر خود می تواند از داخل تعداد محدودی لوله، فولادی که طول هیچ یک از آنها بیشتر از ۶ متر باشد عبور کند.
جریان مجاز کابل هایی که در هوای آزاد قرار دارند، براساس ضریب بار۱ و در هوای با درجه حرارت ۳۰ درجه سانتی گراد است.
جریان مجاز کابل هنگامی که کاملا در داخل آب قرار گرفته باشد ۱۵/۱ برابر جریان در کابل قرار گرفته در خاک است. اما باید توجه داشت که وقتی قسمتی از کابل در خاک یا هوای آزاد باشد، این قسمت ها تعیین کننده جریان عبوری از کابل هستنند.
افت ولتاژ در کابل
در شبکه های پخش الکتریکی اندازه سطح مقطع کابل تنها براساس جریان مجاز عبوری از آن انتخاب نمی شود؛ بلکه طول کابل که متناسب با افت ولتاژ است نیز عامل تعین کننده ای به شمار می آید.
۵) ضوابط طراحی سیستم سیمکشی
طراحی سیستم سیمکشی تاسیسات برقی کارهای ساختمانی باید مطابق ضوابط مندرج در آیین نامه تاسیسات الکتریکی ساختمانها (استاندارد ملی شماره ۱۹۳۷) یا استاندارد IEC 364 و یا یکی از استانداردهای معتبر بینالمللی مشابه انجام شود. در طراحی سیمکشیها زیر باید مورد توجه قرار گرفته و رعایت شود:
۵-۱ سیستم توزیع نیرو واتصال زمین استفاده در تاسیسات برقی کارهای ساختمانی عموما سیستم TN از نوع TN-C-S و یا درصورت انتخاب، TN-S خواهد بود، در مواردی که به علت توسعه وضع موجود یا علل موجه دیگر، از سیستمهای TT و IT و یا نوع دیگری از سیستمهای ایمنی استفاده میشود باید ضمن رعایت کلیات ضوابط این مشخصات فنی، از استانداردهای معتبر همچون IEC، VDE، NEC، BS و مانند آن استفاده شود. در این گونه مواردباید مجوز لازم قبلا از مقام مجری این ضوابط یا نماینده مجاز وی کسب شود .
۵-۲ انتخاب نوع سیمکشی وطرز آن باید با توجه به ماهیت محل، نوع و ماهیت دیوارها وسایر قسمتهای حاوی سیمکشیها، امکان دسترسی انسان یا حیوانات اهلی، میزان ولتاژ، و تنشهای مکانیکی که ممکن است در جریان نصب یا بهرهبرداری به وجود آید انجام شود.
۵-۳ سطح مقطعهادیها باید با توجه به حداکثر دمای مجاز، افت ولتاژ مجاز، تنشهای الکترومکانیکی ناشی از اتصال کوتاه ودیگر تنشهای مکانیکی، حداکثر مقاومت ظاهری (امپدانس) با توجه به عمل وسیله حفاظتی در برابر اتصال، و صرفه اقتصادی تعیین شود.
۵-۴ در طراحی مدارهای توزیع (D) و مدارهای نهایی (F)، حداکثر افت ولتاژ مجاز باید مطابق مقادیر ارایه شده در جدول ۲ باشد.
SP= نقطه تغذیه (ورودی سرویس مشترک – تابلو اصلی ترانسفورماتور)
D= مدار توزیع (این مدار ممکن است مرکب از چند مدار مختلف باشد که پس از عبور از چند تابلو به تابلو نهایی یا جعبه توزیع میرسد)
DB= جعبه توزیع
E= تجهیزات مصرف نصب ثابت یا پریز
۵-۵ برگ نمونه محاسبه اندازه سیمها و کابلها شامل روش محاسبه افت ولتاژ و تعیین سطح مقطعهادیها برای برق مستقیم و متناوب یک فاز غیر القایی و سه فاز در جدول ۶ ارایه شده است. برای محاسبه اندازه کابلها و افت ولتاژ با درنظر گرفتن مقاومت القایی به فصل هفتم مراجعه شود.
۵-۶ استفاده از ضرایب همزمانی فقط در موادری مجازاست که مصرف کننده غیر همزمان در مدار یا مدارهای تابلو وجود داشته باشد در مورد مدارهای انفرادی نهایی مانند روشنایی، پریز، موتور و غیره، نباید ضریب همزمانی اعمال شود، این گونه مدارها با بار کامل باید در نظر گرفته شود.
۵-۷هادیهای برقدار باید در برابر اضافه بار و اتصال کوتاه، جز درموادری که منبع تغذیه قادر به تامین جریان به مقداری که بیش از جریان مجازهادی نباشد(مانند ترانسفورماتورهای زنگ، جوشکاری و یا ژنراتورهای ترموالکتریک) به کمک یک یا چند وسیله که به طور خودکار مدار تغذیه را قطع کند حفاظت شود. علاوه بر این، حفاظتهای اضافه بار و اتصال کوتاه باید با یکدیگر هماهنگی شود. وسایلی که حفاظت در برابر اضافه بار و اتصال کوتاه را باهم تضمین مینماید عبارتند از کلیدهای خودکار، انواع مخصوص فیوزها و کلیدهای خودکار توام با فیوز.
۵-۸ در مواردی که در طول مدار جریان مجاز حرارتیهادیها در نتیجه تغییر درسطح مقطع یا نوعهادیها یا اضافه جریان متناسب یا نحوه نصب آن تقلیل یابد یا ازآن انشعاب گرفته شود باید یک وسیله حفاظت در برابر اضافه جریان متناسب با جریان مجاز مقطع کوچکتر پیشبینی و نصب شود، مگر آن که :
الف) حداکثر طول مدار یا انشعاب با مقطع کوچکتر، ۳ متر باشد، یا
ب) وسیله حفاظتی در شروع مدار اصلی مناسب برای مدار یا انشعاب مقطع کوچکتر باشد.
۵-۹ در انتخاب جریان مجازهادیهای برقدار باید به تاثیر مدارهای همجوار و شرایط نصب توجه و در صورت لزوم از ضریب تعدیل مناسبی استفاده شود. وسایل حفاظتی مدار باید با توجه به جریان مجاز تعدیل شده انتخاب شود.
۵-۱۰ برای تعیین قابلیت بار مجاز و سطح مقطع سیمها و کابلها باید از جداول نشریه استاندارد ایران شماره ۱۹۳۶ و یا استاندارد IEC 364-5-523 استفاده شود.(برای تعیین میزان جریان مجاز انواع کابلها با توجه به شرایط نصب، درجه حرارت محیط و تعداد کابلها به فصل هفتم رجوع شود) در صورتی که با توجه به شرایط مندرج در نشریات یاد شده نتوان جداول مورد نظر را ملاک عمل قرار داد ممکن است مقادیر ارایه شده در جدول ۳ به کار برده شود. در این جدول جریان مجاز و جریان فیوز کلیه سیمها و کابلهای ساخته شده برابر استاندارد ISIRI 607 ایران و VDE 0100/169 برای حرارت محیط ۲۵ درجه سانتیگراد در سه گروه ارایه شده است. گروه اولهادیهای مسی یک یا چند رشتهای مانند سیم NYA در داخل لوله را شامل میشود. گروه دوم کابلهای چند رشتهای مانند سیمها و کابلهای غلاف دار، کابلهای اتصال وسایل متحرک و کابلهای مسلح را در برمیگیرد و گروه سوم کابلهای تک رشته مورد استفاده در فضای آزاد که با فواصلی برابر با قطر آن قابل نصب است و نیزهادیهای تک رشته که در تابلوهای توزیع وکنترل به کار میرود را شامل میشود.
اطلاعات ارایه شده در جدول ۳ برای حرارت محیطی حداکثر ۲۵ درجه سانتیگراد معتبر است در مواردی که حرارت محیط از ۲۵ درجه سانتی گراد متجاوز باشد جریان مجاز سیمها و کابلها باید بر اساس ضرایب تقلیل مندرج در جدول ۴ اصلاح شود.
۵-۱۱ در انتخاب سطح مقطعهادی خنثی در مدارهای سه فاز، باید دقت کافی به عمل آید و در صورت لزوم سطح مقطع اینهادی برابرهادیهای فاز انتخاب شود.
۵-۱۲ سطح مقطع یا قطرهادیهای مسی برای مدارهای مختلف الکتریکی باید بر اساس محاسبه تعیین شود لیکن در هیچ موردی از مقادیر ارایه شده در جدول ۵ نباید کمتر باشد.
 |
 |
|
|
در اين بخش يك فايل EXEL جهت انجام محاسبات افت ولتاژ و جريان مجاز كابل ارائه مي گردد
جهت انتخاب سطح مقطع کابل باید چهار عامل زیر بطور همزمان در نظر گرفته شوند: ۱- جریان مجاز کابل از جریان نامی بار بزرگتر باشد. این عامل به سطح مقطع کابل ، نحوه نصب و دمای محیط بستگی دارد) ۲- افت ولتاژکابل از میزان تعیین شده کمتر باشد (ولتاژ تحویلی به بار از ولتاژ در محدوده کاری ولتاژ بار باشد) جهت محاسبه افت ولتاژ کابل مقاومت اهمی و سلفی کابل و همچنین جریان و ضریب توان بار مهم است ۳- زمان استقامت کابل در برابر جریان اتصال کوتاه از زمان قطع تجهیزات حفاظتی بزرگتر باشد(دما و حرارت تولید شده در کابل در زمان اتصال کوتاه در حد مجاز باشد) ۴- کابل در برابر نیروهای مکانیکی حاصل از اتصال کوتاه مقاومت داشته باشد بخشي از محاسبات فوق الذكر از طريق فايل محاسبات كابل قابل انجام است | ||
در مدارهای انفرادی نهایی مانند روشنایی،پریز، موتور و غیره نباید ضریب همزمانی اعمال شود،اینگونه مدارها با بارکامل درنظر گرفته می شوند.
در انتخاب سطح مقطع هادی خنثی در مدارهای سه فاز باید دقت گردد ودر صورت لزوم سطح مقطع این هادی برابر هادیهای فاز انتخاب شود.
هادیهای مربوط به یک مدار(فاز یا فازها،هادی خنثی و هادی حفاظتی) باید کلاً درداخل یک لوله یا مجرا یا کانال سیمکشی کشیده شود.
پیچیدن سیمها به دورهم برای ایجاد اتصال الکتریکی و عایق بندی محل اتصال با نوار چسب الکتریکی ممنوع است.
از سیمها و کابلهای مخصوص "زیر گچی" فقط در مواردی می توان استفاده کرد که طول انشعاب از محل سیم کشی ثابت تا مصرف کننده نظیر چراغ بیش از 1/5متر نباشد. در سایر موارد استفاده از این نوع سیمکشیها و کابل کشی ها در تاسیسات اکیداً ممنوع است.
مدارهایی که در زیر کفها قرار می گیرند باید فقط بااستفاده از لوله های فولادی یا پلاستیکی صلب اجرا شوند.
چنانچه در طول مدار تغییر سطح مقطع داده شود یا انشعابی با سطح مقطع کوچکتر از آن در نظر گرفته شود، در نقطه تغییر سطح مقطع یا انشعاب،باید وسیله حفاظتی مناسبی با مقطع کوچکتر پیش بینی شود مگر آنکه:
الف- حداکثر طول مدار یا انشعاب با مقطع کوچکتر، 3 متر باشد.
ب- وسیله حفاظتی در شروع مدار اصلی مناسب مدار یا انشعاب با مقطع کوچکتر باشد.
نمونه ای از سیمهای مورد استفاده
سیم NYA:
این نوع سیم با ولتاژ نامی 750/450 ولت دارای هادی مفتولی از جنس مس نرم شده می باشد که با ماده پی وی سی به رنگهای مختلف پوشیده شده است.اینگونه سیمها در تابلوهای برق و تاسیسات نصب ثابت در محیطهای خشک درداخل لوله،روی دیوار یا داخل آن بکار می رود.استفاده از این نوع سیم بطور مستقیم در داخل دیوار مجاز نخواهد بود
سیم NYAF:
این نوع سیم با ولتاژ نامی 750/450 ولت دارای هادی افشان از مس نرم شده با پوشش پی وی سی به رنگهای مختلف می باشد و در تاسیسات نصب ثابت در محیطهای خشک درداخل لوله بصورت روکار یا توکار بکار می رود.استفاده از این نوع سیم بطور مستقیم درداخل دیوار مجاز نیست.
سیم NYAB:
این نوع سیم با ولتاژ نامی 750/450 ولت دارای هادی رشته ای( نیمه افشان) از مس نرم شده با پوشش پی وی سی به رنگهای مختلف می باشد و در تاسیسات نصب ثابت در محیطهای خشک درداخل لوله بصورت روکار یا توکار بکار می رود. استفاده از این نوع سیم بطور مستقیم درداخل دیوار مجاز نیست.سیم نوع NYAB نسبت به نوع NYA دارای نرمش بیشتری است
کابلها
کابلهای هوایی:کابلی است که بصورت روکار روی دیوار یا سقف یا سینی کابل ویا بصورت آویز بین دو تیر نصب شده باشد.
کابلهای زیرزمینی: کابلی است که مستقیماً در زیرزمین یا در کانال پیش ساخته یا در شافت و یا لوله قابل نصب باشد.
کابلهای هوایی
کابلهایی که بصورت نصب روکار روی دیوار یا سقف یا سینی کابل استفاده می شوند شامل هادی مسی،عایق پی وی سی، ماده پر کننده برای شکل دهی کابل و غلاف نهایی پی وی سی یا غلاف زره گالوانیزه یا غلاف سربی یا غلاف سیمی می باشد.
کابلهایی که بصورت هوایی و آویزان بین دو تیر نصب می شوند شامل هادی مسی، عایق پی وی سی، ماده پرکننده و غلاف نهایی پی وی سی و سیم مهار(بکسل) از فولاد گالوانیزه برای نگهداری کابل می باشد.
اصول و روشهای نصب کابلهای هوایی
توصیه می شود قطر داخلی مجرا،کانال یا لوله مساوی یا بیشتر از 1/5برابر قطر کابل یا دسته کابلهای کشیده شده در داخل آن باشد.
حداقل فاصله بین کابلهای هم ولتاژ باید به اندازه قطر کابل ضخیم تر مجاور درنظر گرفته شود.درصورتی که ولتاژ کابلهای موازی متفاوت باشد حداقل فاصله بین دو کابل مجاور باید 30 سانتی متر باشد.
در موقع نصب یا کشیدن کابل بهتر است تنش و کشش بروی هادیها وارد شود نه بروی پوشش خارجی آن.
برای نصب یک رشته کابل بروی دیوار یا سقف باید از بستهای کائوچویی دوتکه ای مخصوص کابل استفاده شود و حداقل فاصله کابل از دیوار باید دو سانتی متر درنظر گرفته شود.فاصله کابلها از یکدیگر باید حداقل دو برابر قطر کابل مورد نظر باشد.
نصب کابل بروی سقف کاذب مجاز نبوده و باید بروی سقف اصلی ساختمان نصب گردد.
سینی کابل باید با ورق آهن گالوانیزه مشبک به ضخامت حداقل 1/5 میلیمتر ساخته شده باشد ودر صورت آویزان بودن توسط میله های فولادی به قطر حداقل 6 میلیمتر در فاصله های حداکثر یک متر نگاه داشته شود.
فاصله بستهای بازوهایی که برای نصب کابلهای افقی استفاده می گردد از مقادیر زیر نباید بیشتر گردد:
- برای کابلهای بدون زره فلزی D20
- برای کابلهای زره فلزی دار D35
D قطر خارجی کابل می باشد.در صورتی که کابلها بصورت قائم نصب شوند به این مقادیر می توان تا 50% اضافه شود.
کابلهای زمینی
کابلهای زمینی با عایق بندی پلاستیکی با ولتاژ نامی 1| 0/6کیلوولت:
کابلهای NYY با هادی مسی و NAYY با هادی آلومینیوم با مقطع گرد یا سه گوش می باشد.
کابلهای NYCY و NYCWY ،مشابه کابل NYY است ولی بین غلافهای پی وی سی داخلی و خارجی آن،زره سیم مسی یا نوار مارپیچ مسی می باشد که غلاف مسی به عنوان هادی حفاظتی یا هادی خنثی استفاده می گردد.
کابلهای NYRGY با هادی مسی رشته ای دارای عایق از جنس پی وی سی دارای زره از سیمهای فولادی گالوانیزه با مقطع گرد و نوار فولادی گالوانیزه مارپیچ و کابلهای NYFGY مجهز به زره از سیمهای فولادی گالوانیزه تخت و نوار فولادی گالوانیزه مارپیچ می باشد و در مواردی که حفاظت مکانیکی زیاد نیاز باشد استفاده می گردد
کابلهای زمینی با عایق بندی پلی اتیلن مستحکم (XLPE) با ولتاز نامی 1| 0/6کیلوولت:
کابلهای XY2 با هادی مسی یک یا چند رشته ای با عایق پلی اتیلن مستحکم و پوشش داخلی و لایه فویل برروی مجموعه هسته ها و غلاف خارجی از جنس پی وی سی است.
کابلهای XRGY2 با هادی مسی مفتولی،دارای زره از سیمهای فولادی گالوانیزه با مقطع گرد،نوار از فولاد گالوانیزه و کابلهای XFGY2 با هادی مسی رشته ای با مقطع گرد یا قطاعی،زره از سیمهای فولادی گالوانیزه تخت،نوار از فولاد گالوانیزه می باشند.این کابلها در مواردی که حفاظت مکانیکی زیاد مورد نیاز است استفاده می گردد.
کابلهای با عایق کاغذی با ولتاژ نامی 1| 0/6کیلوولت:
کابلهای NKBA با هادی مسی رشته ای و کابلهای NAKBA با هادی آلومییوم رشته ای دارای عایق و کمربند از کاغذ اشباع شده،غلاف سربی،لایه کاغذی مرکب،زره از نوار فولادی دوبل،پوشش کنفی است.
کابلهایNAKLEY با هادی آلومینیوم مفتولی یا رشته ای با عایق و کمربند کاغذ اشباع شده،غلاف آلومینیوم، نوار پلاستیکی و غلاف پی وی سی است.
اصول و روشهای نصب کابلهای زمینی
حداقل فاصله بین کابل فشار ضعیف،یا فشار قوی و یا جریان ضعیف زیرزمینی از لوله های گاز،بخار،آب و سوخت باید برابر 30 سانتی متر باشد.
در صورت تقاطع کابل با کابلهای دیگر یا لوله های گاز و آب و غیره،باید از یک لوله محافظ با قطر متناسب با قطر کابل و طول حداقل یک متر استفاده کرده و کابل از داخل این لوله محافظ عبور نماید.
در مواردی که کابل از زیر جاده ویا سطح سخت عبور می کند باید یک لوله محافظ اضافی خالی به منظور کابل کشی آینده پیش بینی شود و در وسط این لوله، مفتول گالوانیزه نمره 4 که طول آن درهر طرف یک متر بیش از طول لوله باشد قرار داده شود.
برای خواباندن کابل باید از میزان درجه حرارتی که کابل می بایست تحت آن کشیده شود اطمینان حاصل نمود.برای گرم کردن کابل می توان:
الف- برای مدت حداقل 72 ساعت،قرقره کابل را در اطاق یا انباری که دمای آن حداقل 20 درجه سانتی گراد است قرار داد.
ب- با استفاده از وسایل مخصوص گرم کردن کابل و خواباندن سریع کابل
ج- اتصال آن به جریان برق و ایجاد حرارت بوسیله عبور از کابل توصیه می شود که قطر داخلی مجرا، کانال یا لوله مساوی یا بیشتر از 1/5 برابر قطر کابل یا دسته کابلهای کشیده شده در داخل آن باشد.
برای نصب کابل در داخل کانال پس از حفاری،ابتدا به ضخامت 10 سانتی متر ماسه ریزی شده و بعد از خواباندن کابلها روی آن به میزان 10 سانتی متر ماسه نرم پوشانیده و یک نوار پلاستیکی خبردهنده بروی آن کشیده شده و برای حفاظت کابل یک ردیف آجر به عرض 22 سانتی متر یا یک ردیف بلوک سیمانی بروی نوار قرار داده و سپس روی آن خاکریزی می گردد.
فاصله بالاترین کابل فشار ضعیف زیرزمینی از سطح زمین،در زیر سطح تمام شده پیاده رو نباید از 70 سانتی متر کمتر ودر زیر سطح خیابان نباید از یک متر کمتر باشد.
حداقل فاصله کابلهای زیرزمینی از یکدیگر در صورتی که دو کابل هم ولتاژ باشد باید برابر 10 سانتی متر ودر صورتی که یک کابل،کابل فشار ضعیف و دیگری کابل فشار متوسط باشد یا کابل جریان ضعیف باشد باید 30 سانتی متر درنظر گرفته شود.
در مواردی که کابل فشار ضعیف و کابل فشار متوسط در یک کانال زیر زمینی نصب می شود،باید کانال بصورت پله ای حفر و کابل فشار متوسط در بستر پایینی و کابل فشار ضعیف در بستر بالایی خوابانده شود.
در محلهایی که کابل از زیر جاده و یا سطح سخت عبور می کند باید لوله محافظ از جنس پلاستیک صلب،سیمان ازبست،سیمانی یا فولادی در عمق حداقل یک متر از سطح جاده ویا سطح سخت قرار گرفته و کابل از داخل آن می گذرد.قطر سوراخ لوله باید حداقل 1/5برابر قطر خارجی کابل باشد.
در کف کانالهای پیش ساخته برای هدایت آبهای احتمالی،باید شیبی برابر نیم الی یک درصد در جهت کف شورها پیش بینی شود.
به منظور پرهیز از تماس مستقیم کابلها با کف کانال پیش ساخته باید در کف کانال ودر فواصل حداکثر برابر با 60 سانتی متر،اتکایی از لوله گالوانیزه و یا پروفیل ناودانی ویا چوب فشرده به ارتفاع 10 سانتی متر از کف کانال،پیش بینی و نصب گردد و سپس کابلها بروی اتکاها خوابانده شود.
برای اتصال هادیهای کابل فشار ضعیف به کلید، فیوز، جعبه اتصال،وسایل اندازه گیری و ترمینالها استفاده می گردد.
کابلشو
برای اتصال کابلهای افشان از مقطع یک میلیمتر مربع به بالا و کابلهای مفتولی از مقطع 10 میلیمتر مربع به بالا از کابلشو استفاده می گردد.
کابلهای مفتولی به مقطع 6 میلیمتر مربع و کمتر را می توان مستقیماً با ایجاد حلقه به دستگاه مربوطه متصل نمود.
از نظر فنی و استقامت،استفاده از کابلشوهای پرسی نسبت به پیچی و کابلشوهای پیچی نسبت به لحیمی ارجحیت دارد.
استفاده از کابلشوهایی که اتصال آنها به کمک لحیم (قلع و سرب) انجام می شود به کلی ممنوع است.
کابلهای فشار متوسط
کابلی است که ولتاژ نامی آن بیش از یک کیلوولت تا 66 کیلوولت باشد.
انواع کابلهای فشار متوسط
کابل فشار متوسط با عایق پلاستیکی
کابل NYFGY با هادی مسی رشته ای و عایق پی وی سی، مجموعه هسته پوشیده از نوار لاستیکی،زره از سیمهای فولادی گالوانیزه تخت و نوار مارپیچی فولادی با ولتاژ 6| 3/5کیلوولت است و در مواردی که حفاظت مکانیکی زیاد باشد استفاده می گردد.
کابل NYFGbY با ولتاژ نامی 6 3/5 کیلوولت با هادی مسی،عایق پی وی سی،غلاف محافظ داخلی،زره فولادی سیمی تخت با نوار محافظ فولادی می باشد و در کارخانجات بکار می رود.
کابل فشار متوسط با عایق پلی اتیلن و پلی اتیلن مستحکم
کابل N2YSY یک هسته با ولتاژ نامی 20|12 کیلوولت یا 30|18 کیلوولت؛ با نوار لایه داخلی،عایق پروتوتن-وای،لایه هادی خارجی،نوار هادی خارجی،زره سیمی مسی،پوشش شفاف پی وی سی و غلاف نهایی پی وی سی می باشد و برای نصب مستقیم در زیرزمین یا در داخل مجاری کابل مناسب می باشد.
کابل N2XSY با هسته مسی با ولتاژ نامی 20|12 کیلوولت یا 30|18 کیلوولت؛دارای حفاظت هادی از ماده نیمه هادی،عایق پلی اتیلن مستحکم،حفاظ عایق از لایه نیمه هادی،نوار نیمه هادی،زره سیم مسی،نوار مسی،پوشش شفاف پی وی سی،غلاف پی وی سی می باشد و برای نصب مستقیم در زیرزمین یا در داخل مجاری کابل مناسب می باشد.
کابل 2XSEY با هسته مسی با ولتاژ نامی 20|12 کیلوولت یا 30|18 کیلوولت؛حفاظ هادی از مواد نیمه هادی، عایق پلی اتیلن مستحکم،حفاظ عایق از مواد نیمه هادی به علاوه سیمهای مسی و نوار مسی مارپیچ برروی هسته می باشد.این کابلها می توانند در زیر سطح زمین،داخل یا خارج ساختمان و در کانال کابل استفاده گردد.
کابلهای فشار متوسط با عایق کاغذی
کابل NEKEBY با هسته مسی با ولتاژ نامی 20|12 کیلوولت یا 30|18 کیلوولت؛که حول هر رشته از هادیها به ترتیب از داخل به خارج شامل حفاظ هادی از کاغذ نیمه هادی کربنی سیاه،عایق از کاغذ اشباع شده،حفاظ هسته از کاغذ فلزی،غلاف سربی بروی هر هسته،نوار پلاستیکی آغشته به ترکیب بتیومین بروی غلاف سربی هر هسته می باشد و مجموعه هسته ها با لایه ای از نوار کاغذی پوشیده و روی آن لایه ای از نوار فولادی دوبل و سپس غلاف پی وی سی قرار گرفته است.این نوع کابلها را در مواردی که تنشهای مکانیکی زیاد مطرح نباشد استفاده می گردد.
کابل NIIKBA با هسته مسی با ولتاژ نامی 20|12 کیلوولت یا 30|18 کیلوولت و هر هادی دارای حفاظ کاغذ کربنی سیاه نیمه هادی،عایق از کاغذ اشباع شده و حفاظ از کاغذ فلزی می باشد بروی مجموعه هسته ها نوار بافته مسی،غلاف سربی،نوار کاغذی،زره فولادی دوبل و پوشش کنفی قرار دارد.این کابلها نیز در مواردی که تنشهای مکانیکی زیاد مطرح نباشد استفاده می گردد.
اصول و روشهای نصب کابلهای فشار متوسط
اصول و روشهای نصب کابلهای فشار متوسط مشابه کابلهای فشار ضعیف می باشد تنها فاصله بالاترین کابل فشار متوسط در زیر زمین تا سطح تمام شده پیاده رو نباید از یک متر کمتر و در زیر سطح خیابان نباید از 1/20متر کمتر باشد.
سرکابل
وسیله ای است برای اتصال کابلهای فشار متوسط به تجهیزات الکتریکی از قبیل سکسیونر، دژنکتور، فیوز، ترانسفورماتور وغیره استفاده می شود.
توجه
سرکابلها باید طوری اتصال یابند که از نفوذ رطوبت هوا در کابل و نیز از خارج شدن روغن و مواد مذاب درون کابل جلوگیری شود.
در موقع انتخاب سرکابل باید به نوع کابل (یک سیمه،سه غلافه،...) و مکان نصب (درداخل ساختمان یا فضای آزاد) توجه شود.
لوله کشی برق
تعریف
لوله کشی برق، برای حفاظت هادیهای عایقدار در تاسیسات الکتریکی ساختمانها استفاده می گردد.
طبقه بندی
لوله های برق با توجه به جنس، روش اتصال، ویژیگی های الکتریکی و مکانیکی، قابلیت انعطاف، مقاومت در برابر حرارت و آتش، حفاظت در برابر اثرات عوامل خارجی تقسیم بندی می شوند.
انواع لوله و موارد کاربرد
لوله های فلزی
لوله های فولادی سیاه: این نوع لوله که بوسیله رنگ مقاوم می شود ، تنها در داخل فضاهای سرپوشیده مورد استفاده قرار می گیرد .
لوله های گالوانیزه: این نوع لوله که در برابر زنگ زدگی و خوردگی مقاوم شده است می تواند در مواردی مانند محلهای تر و مرطوب و نیز مواردی که استحکام مکانیکی زیاد نیاز باشد، مورد استفاده قرار گیرد.
لوله های فولادی قابل انعطاف: در مواردی که لوله های برق از درز انبساط ساختمان عبور می کند و نیز برای اتصال برق به موتورها یا ماشین آلات که ایجاد لرزش می کند از این لوله ها استفاده می گردد که باید داخل این لوله ها بوشی از لاستیک با حداقل طول 20 سانتی متر باشد .
لوله های غیر فلزی
این گونه لوله ها که در بالای سطح زمین مورد استفاده قرار می گیرند باید در برابر رطوبت، فضاهای شیمیایی، ضربه، فشار، شعله، تغییر شکل ناشی از حرارت در شرایط بهره برداری، برودت و اثرات نور خورشید مقاومت کافی داشته باشند، برای مصارف بالای سطح زمین می توان از PVC سخت استفاده کرد.
در صورت استفاده در زیر سطح زمین باید از موادی ساخته شده باشند که در برابر رطوبت و عوامل خورنده مقاوم بوده و در برابر ضربه و فشارهایی که ممکن است در حمل و نقل و هنگام نصب به آن وارد شود، مقاومت نماید. برخی از موادی که دارای خواص فیزیکی فوق باشند شامل فیبر ، سیمان ازبست، سنگ صابون، پلی وانیال کلراید سخت (PVC)، فایبرگلاس اپوکسی و پلی اتیلن با غلظت زیاد می باشد .
موارد مصرف لوله های غیر فلزی
نصب توکار در دیوار، کف، سقف
درمکانهایی که لوله ها در معرض عوامل ایجاد خوردگی شدید یا در معرض مواد شیمیایی باشد.
در مکانهای تر، که دیوارها غالباً شسته می شوند یا در قسمتهایی از کارگاههای مانند لبنیات سازی ، لباسشویی ، کنسرو سازی و امثال آنها که سیستم لوله کشی به گونه ای باشد که از ورود آب به داخل آن جلوگیری شود.
نصب روکار در موارد مجاز مشروط بر این است که در معرض ورود و آسیب فیزیکی یا تابش مستقیم خورشید نباشد.
توجه
در بخشهای زایمان، عمل و مراقبتهای ویژهCU , ICU که از سیستم برق ایزوله استفاده می شود، سیستم لوله کشی باید کلاً با لوله های پی – وی – سی سخت (PVC ) انجام شود .
موارد عدم مصرف لوله های غیر فلزی
کاربرد به عنوان پایه نگهدارنده چراغها و سایر وسایل برقی
استفاده در مواردی که در معرض صدمات فیزیکی قرار گیرد.
نصب در محلی که لوله ها در معرض حرارتی بیش از دمای مجاز قرار گیرد.
استفاده در محیطهای مخاطره آمیز ؛ بجز نصب در عمق حداقل 60 سانتی متری از سطح زمین که در این صورت باید سیستم اتصال زمین اضافی برای حفظ مدارات الکتریکی مجاری فلزی وقسمتهای فلزی ماشین آلات کشیده شود و لوله قبل از خروج از زمین بطول 60 سانتی متر از نوع فلزی باشد.
کاربرد در مواردی که محدودیت حرارتی عایقبندی هادیها بیش از حرارت مجاز لوله ها باشد.
اصول و روشهای نصب لوله های برق
پیمانکار یا مجری تاسیسات برق به منظور ایجاد هماهنگی و پرهیز از دوباره کاری باید قبلاً نقشه های ساختمانی و مکانیکی را مورد بررسی و مطالعه دقیق قرارداده و ترتیب انجام عملیات مربوط به لوله کشی و نصب تاسیسات برقی را به نحوی فراهم آورد که با سایر فعالیت های ساختمانی هم آهنگ بوده و موجبات تداخل و تاخیر آن نشود.
حداقل فاصله بین لوله های برق سایر لوله های تاسیساتی از قبیل آب، بخار، گاز امثال آن باید 15 سانتی متر باشد.
برای لوله های با قطر 25 میلیمتر می توان از خم کن دستی استفاده کرد لیکن برای لوله های با قطر بیش از 25 میلیمتر باید از ماشین خم کن استفاده کرد .
شعاع داخلی انحنای لوله هایی که در کارگاه خم می شود، در صورتی که لوله حاوی هادیهای بدون روکش سربی باشد نباید از 8 برابر قطر لوله کمتر باشد و در صورتی که لوله حاوی هادیهای دارای روکش سربی باشد 12 برابر قطر لوله باید در نظر گرفته شود.
تعداد خمها – در مسیر لوله کشی بین دو نقطه اتصال مکانیکی مانند دو جعبه ( جعبه تقسیم یا جعبه کلید و پریز ) و یا یک جعبه و یک بوشن و یا دو بوشن در صورتی که تعداد خمها از چهار خم 90 درجه ( مجموعاً 360 درجه ) بیشتر گردد باید از جعبه کشش استفاده نمود.
لوله های تو کار باید حداقل 15 میلیمتر زیر سطح تمام شده دیوار یا سقف نصب شود.
محل و فاصله بستهای لوله های روکار بوسیله مهندس ناظر تاسیسات برق تعیین می شود لیکن فاصله بستها نباید از 40 سانتی متر کمتر و از 100 سانتی متر بیشتر باشد.
بستها باید بوسیله رول پلاک و پیچ به دیوار یا سقف محکم شود. در مواردی که لوله بروی سطح فلزی نصب می شود باید از پیچهای فولادی مخصوص فلز استفاده شود و در صورتی که لوله در روی سطح چوب نصب شود پیچهای مخصوص چوب باید به کار رود . استفاده از میخ به منظور محکم کردن لوله ها ، جعبه ها ، جعبه های تقسیم ، چراغها و غیره مجاز نمی باشد.
در لوله کشی روکار در صورتی که از لوله های فولادی سیاه استفاده شود ، کلیه لوله ها، جعبه ها و سایر وسایل مربوطه، باید با یکدست رنگ ضد رنگ و یا رنگ ثانویه پوشانده شود. نصب لوله های فولادی سیاه در مکانهای تر یا در خارج ساختمانها (فضای آزاد) مجاز نخواهد بود.
لوله های برق، در سقف کاذب نباید روی رابینتس نصب شود بلکه این گونه لوله ها را باید از سقف اصلی عبور داد.
در سیستم لوله کشی روکار در مکانهای تر داخل ساختمانها ، لوله کشی روکار باید به نحوی انجام شود که بین تمامی لوله ها ، جعبه ها و سایر لوازم مربوط به آن با دیوار یا سطح اتکایی حداقل شش میلیمتر فاصله وجود داشته باشد.
رمز فایل :www.iran30t.com
